Sociaal-emotionele ontwikkeling

Onze samenleving is de afgelopen decennia in veel opzichten veranderd. Er is meer vrijheid en ruimte om eigen keuzes te maken. De keerzijde hiervan is dat er minder vanzelfsprekende regels en richtlijnen voor gedrag zijn. Dit uit zich in een toegenomen opvoedingsonzekerheid. Deze ontwikkeling gaat aan het onderwijs niet voorbij.  

Een ‘gezonde’ sociaal-emotionele ontwikkeling is een belangrijk onderdeel van de gehele ontwikkeling. Problemen in de sociaal-emotionele ontwikkeling kunnen leiden tot problemen op andere gebieden van de ontwikkeling, zoals gedrags- en leerproblemen.

 Bij gedragsproblemen moeten we niet alleen denken aan extrovert, storend gedrag. Er zijn ook gedragsproblemen die niet direct zichtbaar zijn maar die wel gevolgen hebben voor een optimale ontwikkeling. Denk daarbij aan faalangst, een laag zelfbeeld, niet voor jezelf op durven komen of concentratieproblemen. 

Leren en gedrag gaan dus hand in hand. ‘Om te leren moet je goed in je vel zitten’, is een uitspraak die in het onderwijs al sinds jaar en dag geldt. Maar het is ook heel belangrijk om als leerkracht stil te staan bij het tegenovergestelde: ‘Om goed in je vel te zitten moet je vertrouwen hebben in je eigen leerproces.’ Met andere woorden, iedere leerling heeft de behoefte aan competentie, bekwaamheid en geloof in eigen kunnen. Daarnaast is het belangrijk dat iedere leerling het gevoel heeft erbij te horen en betekenisvol te zijn. Het is de opdracht, maar vooral een missie, van iedere leerkracht om leerlingen te ondersteunen in het vervullen van deze basisbehoeftes.   

Als kinderen leren leven met kritiek,

leren ze veroordelen.

Als kinderen leren leven met vijandigheid,

leren ze te vechten.

Als kinderen leren leven met angst,

leren ze achterdochtig te zijn.

Als kinderen leren leven met medelijden,

leren ze zelfmedelijden te hebben.

Als kinderen leren leven met spot,

leren ze verlegen zijn.

Als kinderen leren leven met jaloezie,

leren ze wat afgunst is.

Als kinderen leren leven met schaamte,

leren ze zich schuldig voelen.

Als kinderen leren leven met tolerantie,

leren ze geduldig te zijn.

Als kinderen leren leven met bemoediging,

leren ze vertrouwen te hebben.

Als kinderen leren leven met lof,

leren ze waardering te hebben.

Als kinderen leren leven met waardering,

leren ze van zichzelf te houden.

Als kinderen leven met aanvaarding,

leren ze liefde te vinden in de buitenwereld.

Als kinderen leren leven met erkenning,

leren ze zich een doel te stellen.

Als kinderen leren delen met anderen,

leren ze vrijgevig te zijn.

Als kinderen leren leven met eerlijkheid en rechtvaardigheid,

leren ze wat waarheid en gerechtigheid is.

Als kinderen leren leven met een gevoel van veiligheid,

leren ze vertrouwen te hebben in zichzelf en in anderen.

Als kinderen leren leven met vriendelijkheid,

leren ze dat het fijn is om te leven